ForInvest – Avrupa Birliği’nin Rusya’dan gübre ithalatına uyguladığı ve Moskova’nın savaş finansmanını kesmeyi amaçlayan tarifeler, beklenenin aksine Avrupalı çiftçileri olumsuz etkileyerek maliyetleri artırıyor ve potansiyel olarak tüketici fiyatlarını yükseltiyor. Rus şirketleri ise bu durumdan etkilenmeden ihracatlarını diğer pazarlara yönlendirme kapasitesine sahip olduklarını belirtiyor.
“Kendi ayağımıza sıkıyoruz,” diyen Fransız buğday çiftçileri sendikası AGPB Genel Sekreter Yardımcısı Cedric Benoist, çiftçilerin şu anda daha yüksek küresel fiyatlarla karşı karşıya olduğunu ifade etti. Dünya Bankası verilerine göre, küresel gübre fiyatları bu yıl yükselişte ve 1 Temmuz’da yürürlüğe giren ek vergiler, yüksek enerji maliyetleri ve çevresel düzenlemeler gibi Avrupa çiftçilerinin karşılaştığı diğer zorluklara yenilerini ekliyor.
Batılı ülkeler, Rusya’nın Şubat 2022’deki Ukrayna işgaline yanıt olarak gıda veya gübre ihracatına yaptırım uygulamamıştı. Ancak Avrupa, Rusya’ya olan bağımlılığını azaltmak amacıyla gübre ihracat tarifelerini üç yıl içinde kademeli olarak uygulamaya koyuyor. Dünya gübre üretiminin %20’sinden fazlasını gerçekleştiren ve AB’nin gübre ithalatının yaklaşık %25’ini karşılayan Rusya, bu tarifelerden etkilenmeden farklı pazarlara yönelme eğiliminde.
Tarifeler, temmuz ayında üre ve azot için metrik ton başına 40 euro olarak başlarken, Temmuz 2028’den itibaren ton başına 315 euroya ulaşacak. Dünya Bankası verileri, nitrojen bazlı bir gübre olan üre için ortalama fiyatların mayıstan temmuza kadar %26,5 artarak metrik ton başına 496 dolara çıktığını gösteriyor. AB, tarifelerin etkisini değerlendirmek için henüz veri sahibi olmasa da, bir yetkili, fiyatlar çok yükselirse tarifelerin ertelenebileceğini belirtti.
Diamonyum fosfat (DAP) ve üre gibi gübre fiyatlarındaki artışlar, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından tüketici fiyatlarının hızla yükselmesine katkıda bulunmuştu. Fiyatlar 2023 başında hafiflese de, bir kez daha yükselişe geçti. Dünya Bankası verilerine göre, 2022’de metrik ton başına 772,2 dolardan 2023’te 550 dolara düşen ortalama yıllık DAP fiyatları, Temmuz ayında metrik ton başına 736 dolara yükselerek, tarifelerin parlamentoda destek bulduğu mayıs ayından bu yana %10 artış gösterdi.
